Άστρος Κυνουρίας

6974900953

info@koinotita-astrous.gr

Η κτητορική επιγραφή (πλάκα) της Σχολής Καρυτσιώτη

Share on facebook

 «Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης <1741-1819> γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη <Αγιάννη > και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, έφυγε “με το ένα τσαρούχι”. Το 1798 έχτισε την μεγαλοπρεπή και “καλλιμάρμαρο” Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη και το 1805 έχτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη.»

 

Η κτητορική επιγραφή της Σχολής Καρυτσιώτη κατασκευάστηκε το 1817 από τον διευθυντή της, Προκόπιο Καρυτσιώτη. Η επιγραφή αυτή, με την οποία έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές, γράφει τα εξής:

 

«1798

ΕΝ ΜΗΝΙ ΙΟΥΛΙΩ 18

Η ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝΑ

ΤΙ ΕΣΤΗΚΑΣ ΘΑΜΒΟΥΜΕΝΟΣ ΦΙΛΕ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝ

ΜΕ ΑΠΟΡΙΑΝ ΜΥΣΤΙΚΗΝ ΖΗΤΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ

ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΝΑ ΒΕΒΑΙΩΘΕΙΣ ΤΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΜΟΥ

ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΕ ΕΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΕ ΚΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΜΩΜΑ ΜΟΥ

ΕΙΜΙ ΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ, ΚΕΙΝΩΝ ΤΟΥ ΕΛΙΚΩΝΟΣ

ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΟΝΟΜΑΖΟΜΑΙ ΤΟΥ ΤΡΕΧΟΝΤΟΣ ΑΙΩΝΟΣ

ΣΟΦΙΑΝ ΕΠΑΓΓΕΛΟΜΑΙ ΑΦ’ ΗΣ ΟΥΔΕΝ ΓΛΥΚΕΙΟΝ

ΤΟΙΣ ΝΕΟΙΣ ΧΡΗΣΙΜΩΤΕΡΟΝ ΤΩ ΑΝΑΓΚΑΙΩ ΒΙΩ

ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ ΑΝΑΓΕΡΘΗΚΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΝΥΝ ΑΙΩΝΑ

ΤΟ ΕΤΟΣ ΜΟΥ ΔΙΔΑΣΚΕΣΑΙ ΑΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ

Ο ΚΤΗΤΟΡ ΟΠΟΥ Μ’ ΕΚΑΝΕΝ ΟΙΚΟΝ ΤΟΥ ΕΛΙΚΩΝΟΣ

ΕΙΝ’ Ο ΚΛΕΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΟΝΟΣ

ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΝΕΛΛΑΣ ΕΙΝ’ ΥΙΟΣ ΑΝΑΘΡΕΜΜΑ ΚΑΙ ΠΟΝΟΣ

Ο ΤΟΠΟΣ ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΜΑΙ ΕΙΝ’ Η ΑΥΤΟΥ ΠΑΤΡΙΔΑ

ΚΑΡΥΤΣΙΩΤΗΣ ΛΕΓΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ Η ΑΥΤΗ ΦΑΜΙΛΙΑ

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΤΟΥΤΟ ΕΓΙΝΕ ΑΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΚΑΙ ΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑΝ ΑΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΟΚΕΩΝ

ΟΣΟΙ ΛΟΙΠΟΝ ΕΜΒΑΙΝΕΤΕ Μ’ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΝ

ΠΑΡΑΚΑΛΕΙΤΕ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΤΗΝ ΑΝΩ ΒΑΣΙΛΕΙΑΝ

Ν’ ΑΞΙΩΘΗ ΝΑ ΧΑΙΡΕΤΑΙ ΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥ

ΕΙΝ ΤΑΙΣ ΑΥΛΑΙΣ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ ΚΟΛΠΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΔΙΚΟΥΣ ΤΟΥ, ΑΜΗΝ

Η ΣΥΝΔΡΟΜΙΝ ΑΠ΄ΕΓΙΝΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΝ ΜΟΥ

ΠΡΟΚΟΠΙΟΝ ΤΟΝ ΘΥΤΗΝ ΜΟΥ ΦΙΛΟΝ ΚΑΙ ΕΡΑΣΤΗΝ ΜΟΥ

ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΑΝΙΨΙΟΝ ΤΟΥ ΑΝΩ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Δ’ ΥΙΟΝ ΚΥΡΙΟΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ»

 

Η κτητορική επιγραφή, όπως πληροφορούμαστε, τοποθετήθηκε από τον Προκόπιο Καρυτσιώτη το 1817. Έχει διαστάσεις 1,15 Χ 1,49 μ., είναι κατασκευασμένη από λευκό μάρμαρο Πάρνωνα και τα γράμματά της είναι ψευδοβυζαντινά. Η κτητορική επιγραφή μαρτυρά την ίδρυση της σχολής στις 18 Ιουλίου 1798. Αποτελεί ένα φιλολογικό αριστούργημα, με έμμετρο και εξαιρετικά προσεγμένο ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο στίχο. Η επιγραφή αναφέρεται στον <<φιλοθεάμονα>>, δηλαδή τον φιλοπερίεργο ο οποίος αναρωτιέται και αναζητεί το όνομα της Σχολής. Στη συνέχεια εξηγεί την ιδιότητα του κτιρίου και δίνει βιογραφικά στοιχεία για τον κτήτορα. Στο τέλος αναφέρει ότι στήθηκε από τον ανιψιό του ιδρυτή, Προκόπιο. Αυτό το καλοδουλεμένο κείμενο μας φανερώνει την πλούσια πνευματική καλλιέργεια του Προκόπιου Καρυτσιώτη, αλλά και το ποιόν της εκπαίδευσης εκείνης της εποχής.

 

Την Αγιαννίτη παράδοση για την τοποθέτηση της επιγραφής στο Κουτρί το 1817 μας διασώζει με μαρτυρίες ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Ι. Φλούδας. Σύμφωνα με μαρτυρία του υπεραιωνόβιου Αγιαννίτη Μιχαήλ Γ. Κουρόγιωργα ή Στραβοσουγιά (1817 – 1924), ο οποίος το είχε ακούσει από τον πατέρα του, Γεώργιο και άλλους γέροντες, την κτητορική πλάκα της Σχολής «την φτιάσανε πελεκητή από τον Πάρνωνα». Από εκεί την μετέφεραν 72 άτομα σέρνοντάς την σε ξύλα. Όλοι οι Αγιαννίτες την υποδέχτηκαν στην τοποθεσία Λάκκα με μεγάλη χαρά και πανηγυρικές κωδωνοκρουσίες. Τότε, ένας από τους Αγιαννίτες που είχαν συγκεντρωθεί εκεί είπε: «Μωρέ τι λιθάρι είναι τούτο !!» και η πλάκα αμέσως ράγισε !! Ο Νικόλαος Φλούδας αναφέρει ότι μετά από προσεκτική εξέταση που έκανε στην επιγραφή, διαπίστωσε ένα μικρό ράγισμα στο πίσω μέρος της, πράγμα που σημαίνει ότι η παράδοση είναι αληθινή.

 

Η επιγραφή τοποθετήθηκε στο Κουτρί το 1817 και κατέπεσε κατά την πυρπόληση της Σχολής και θάφτηκε μέσα στα ερείπια. Το 1874 ορισμένοι Αγιαννίτες ανακάλυψαν τυχαία την πλάκα, σκάβοντας στα ερείπια για να βρούνε πέτρες για να χτίσουν τα σπίτια τους. Οι Αγιαννίτες αυτοί ήταν οι: Μιχαήλ Γ. Κουρόγιωργας (Στραβοσουγιάς), Γεώργιος Κουτίβας (Κούτρης), Γεώργιος Στ. Κουτίβας, Δημήτριος Άρχοντας, Κωνσταντίνος Β. Δαλιάνης κ.α., οι οποίοι μετέφεραν την πλάκα με ξύλα στην νότια πλευρά του Αγίου Γεωργίου. Μετά από 3 χρόνια την μετέφεραν για μεγαλύτερη ασφάλεια στον γυναικωνίτη του ναού.

 

Σύμφωνα με τον Αγιαννίτη γέροντα Σταύρο Αθ. Κουτίβα ή Σκαντζιό (1872 – 1972) η κτητορική πλάκα δεν είχε καταπέσει, αλλά «την έριξαν εις του Μπαλώση την Γκορτσιά, δίπλα στ’ αλώνι». Το ίδιο μαρτυρούσε και η υπεραιωνόβια Αγιαννίτισα Μαγδάλω Καμπύλη (το γένος Β. Κουτίβα) (1840 – 1945). Και οι δύο ανέφεραν πως έριξαν την πλάκα κατ’ εντολή των ιερεών του χωριού ανήμερα του Αγίου Γεωργίου το 1881 περίπου. Την ίδια μέρα είχε φτάσει στο χωριό και η εικόνα του Θεολόγου από το ομώνυμο μοναστήρι. Η πλάκα παρέμεινε στον γυναικωνίτη της εκκλησίας μέχρι το 1965, οπότε με φροντίδες του Συλλόγου Θυρεατών στην Αθήνα και διαφόρων Αγιαννιτών, τοποθετήθηκε σε περίοπτη θέση στην είσοδο του λόφου Κουτρί.

 

Η μεταφορά έγινε στις 9 – 12 Σεπτεμβρίου 1965 και την μετέφεραν 20 Αγιαννίτες. Στις 7 Νοεμβρίου 1965 έγινε μεγάλη τελετή και αποκάλυψη της επιγραφής, με αφορμή την συμπλήρωση 200 χρόνων από την ίδρυση της Σχολής στον Άγιο Δημήτριο. Υποκινητής και κύριος ομιλητής της τελετής αυτής ήταν ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Φλούδας.

Ιστορική φωτογραφία της εκδήλωσης για την συμπλήρωση 200 χρόνων της Σχολής Αγίου Ιωάννη & αποκάλυψης της επιγραφής (7/11/1965). Διακρίνονται μεταξύ άλλων ο ιερέας Γεώργιος Γαρδικιώτης (παπα Γιωργουλής) και ο καθηγητής Νικόλαος Φλούδας.

 

Κατάλογος διδασκάλων της Σχολής

Τα γνωστά ονόματα των διδασκάλων που δίδαξαν στη Σχολή Καρυτσιώτη είναι τα εξής:

  1. Δημήτριος Ιωάννου ή Πλατανίτης — από τον Πλάτανο. Υπηρέτησε από το 1790 μάλλον μέχρι το 1800. Δίδασκε στην Σχολή και το 1824.
  2. Ιωάννης Μαμάκης — από τον Άγιο Ιωάννη. Δίδαξε στην Σχολή τα έτη 1800 – 1801, έπειτα στην Σμύρνη από το 1806 έως το 1809 και από εκεί μέχρι το 1816 πάλι στην Σχολή Καρυτσιώτη. Δίδασκε αρχαίους συγγραφείς και χριστιανικά κείμενα
  3. Μιχαήλ Μαρούδης (;) ή Λυχνός – από τον Άγιο Ιωάννη. Άγνωστο πότε υπηρέτησε, σίγουρα πάντως διαδέχτηκε τον Ιωάννη Μαμάκη το 1801.
  4. Παρθένιος (Παναγιώτης) Μαμάκης – μοναχός από τον Άγιο Ιωάννη. Άγνωστο πότε υπηρέτησε, διαδέχτηκε τον Μιχαήλ Λυχνό. Υπηρέτησε επίσης και το 1829 – 1830.
  5. Ιερόθεος Βοσυνιώτης – μοναχός από την Επισκοπή Τεγέας. Δίδαξε τα έτη 1816 – 1821.
  6. Προκόπιος Καρυτσιώτης – μοναχός από τον Άγιο Ιωάννη, ανιψιός του ιδρυτή της Σχολής. Ήταν διευθυντής και δίδαξε τα έτη 1817 – 1819.

Ο χώρος σήμερα

 

Μέρος του λόφου Κουτρί όπου φαίνεται το πρώην Δημοτικό Σχολείο και το γήπεδο μπάσκετ.

Ο λοφίσκος Κουτρί, όπου υπήρχε η Σχολή, βρίσκεται στην είσοδο του χωριού. Στον χώρο της Σχολής Καρυτσιώτη βρίσκεται σήμερα χτισμένο το παλιό Δημοτικό σχολείο (1965). Ο λοφίσκος είναι κατάφυτος από πεύκα, ενώ υπάρχει γήπεδο μπάσκετ, παιδική χαρά και καφετέρια. Επίσης στον λόφο βρίσκονται διάσπαρτα 2 παραδοσιακά πλακόστρωτα αλώνια. Το Κουτρί αποτελεί σήμα κατατεθέν του Αγίου Ιωάννη και αποτελεί τόπο αναψυχής για τους ντόπιους και ξένους επισκέπτες.

Σχολή Καρυτσιώτη περισσότερα

 

ΑΡΧΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

 

 

Απο τους συνεργάτες μας

Συντάκτης: Ιωάννης Δ. Κουρμπέλης

astroskynouria.news.gr– Φώτης Τζιβελόπουλος   

astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας

 

Πηγές

  • Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’, Αθήνα 1983
  • Του ιδίου – Διακοσιαετηρίς Σχολής Αγίου Ιωάννου Άστρους Κυνουρίας, Αθήνα 1965
  • Κ. Χασαπογιάννη, Ι. Κακαβούλια, Ι. Κουσκουνά – Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981
  • Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη – Οι σχολές του Δημητρίου Καρυτσιώτη στον Άγιο Ιωάννη και το Άστρος Θυρέας – Κυνουρίας κατά τα προεπαναστικά χρόνια έως την απελευθέρωση, Εταιρία Πελοποννησιακών Σπουδών, Αθήνα 2001
  • Χριστίνας Κουλούρη – Η βιβλιοθήκη της Σχολής Καρυτσιώτη, Εταιρία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα 2009